Onderweg naar dialooggestuurde zorg

“Ouders cruciaal voor chronisch ziek kind”, de titel van het artikel dat ik in 2009 in Medisch Contact publiceerde (http://medischcontact.artsennet.nl/archief-6/tijdschriftartikel/65149/ouder-cruciaal-voor-chronisch-ziek-kind.htm). In deze publicatie, in al mijn werk overigens, bepleit ik enerzijds dat medisch professionals communicatief sterk en samenwerkings-vaardig dienen te zijn. Anderzijds beargumenteer ik dat zorgvragers (in casu ouders) vaardigheden aangeleerd krijgen om hun rol, hun verantwoordelijkheid in de zorg te kunnen dragen.

 
Dit artikel maakte de tongen los, niet in de laatste plaats vanwege het feit dat ik als “leek” in Medisch Contact publiceerde. Het ging er vooral om dat ik samenwerking en (ver)delen van verantwoordelijkheden benadruk, boven het “wij-zij”denken uit stijgend. Dat ik de chronische patiënt positioneer als een expert van zichzelf, die als zodanig gehoord en ondersteund moet worden terwijl de medisch professional daarbij out-of-the-box moet denken, en vooral naast de chronische patient zou moeten staan. Chronische patient en medisch professional worden zo samenwerkingspartners, ze hebben elkaar immers ook nodig. De een kan de aandoening niet behandelen zonder de ander.

 
De laatste jaren spreken we steeds vaker over zelfmanagement en eigen regie. Patienten willen de behandeling (mede) bepalen: “Ik heb gezocht op internet…”,”Mijn buurvrouw krijgt ook…” of “Mijn dossier van mijn afgelopen jaren laat zien dat…” De patient wil kunnen sturen wie, hoe en wanneer. De patient centraal is het credo. Ik ervaar inderdaad verschil tussen de zorgverlening van 10-12 jaar geleden en de huidige zorg: meer gericht op de individu. Maar de zorg is nog vaak aanbodgestuurd in plaats van patient centraal, vraaggericht. Oude gewoontes verander je niet zo maar. Vooral niet omdat veel patiënten helemaal niet weten wat en hoe ze kunnen vragen en niet kunnen of durven aangeven waar ze behoefte aan hebben en professionals dit er niet altijd uit halen. Er is nog een hoop te doen.

 

Begin augustus 2013 presenteerde Nivel samen met UMC St Radboud en VUMc een initiatief dat ik van harte toe juich: een onderzoek om uit te vinden waarmee we patiënten het beste ondersteunen. Bovenal zien ze heil in het trainen van patiënten: patienteneducatie. Enthousiast plaatste ik een tweet over dit initiatief. Ik kreeg bijval van een arts “het is handig om tips te krijgen als je plotseling in een totaal andere wereld komt”. Maar ik ontving weerstand van de kant van zorgvragers, in de trant van “de patient heeft er niet voor gekozen om patient te worden”, “hij heeft een kennisachterstand” en “de verantwoordelijkheid en plicht tot goede communicatie ligt bij de arts, niet bij de patient”.

 
Maar, hoe kan een patient toekomen aan zelfmanagement en eigen regie als motivatie, kennis en kunde ontbreken? Als de patient geïnformeerd wil kunnen meebeslissen zijn informatie en communicatieve vaardigheden onontbeerlijk. Willen patienten gehoord worden, dan moeten ze ook weten hoe en wat ze moeten vertellen. We kunnen en moeten zorgprofessionals trainen in communicatie, zoals ik ook doe aan UMC Utrecht. Maar communicatie en samenwerking verloopt tussen twee partijen en vraagt dus ook inzet door beide.

 
In het begin zijn ze dusdanig uit balans dat zorgvragers stevig ondersteund moeten worden. Maar wel zo veel mogelijk met als doel om het uiteindelijk zelf op te kunnen pakken. Een patient zal immers zijn eigen leven opnieuw invullen en zichzelf behandelen in de thuissituatie. Hij doet er dan goed aan kennis en vaardigheden te verwerven die hem in staat stellen zijn wensen en (on)mogelijkheden te kunnen bepalen én te verwoorden. Om in gesprek te gaan met de zorgprofessionals. Patienteneducatie is dus net zo belangrijk als het trainen van professionals.

 
In mijn workshops en presentaties houd ik patiënten voor dat zij zelf ook verantwoordelijk zijn. Ik ervaar daar nogal eens dezelfde weerstand als die ik op Twitter kreeg. Maar ook hier zie ik een verschuiving, richting het oppakken van eigen verantwoordelijkheid.

 
Stapjes in de goede richting. Want effectieve communicatie en samenwerking brengen dialooggestuurde zorg. Zorg die volgt uit een dialoog tussen twee mensen met ieder hun eigen taken en verantwoordelijkheden, die samen met elkaar de vraag en het antwoord vast stellen. De weg is waarschijnlijk nog lang en hobbelig, vraagt soms nog om baanbrekend werk, maar we zijn onderweg naar een prachtig einddoel: dialooggestuurde zorg! En ik ben er trots op dat ik mee mag bouwen met mijn eigen ervaringen als bouwstenen.
Welkom op mijn nieuwe website. Wanneer komen wij beter in gesprek?

 

Meld je aan voor mijn nieuwsbrief en blijf op de hoogte

 

én

 

Deel deze pagina via Social Media