Niet tégen second opinions, maar vóór dialoog!

De Orde der Medisch Specialisten stelde begin maart dat een gedeeltelijk eigen bijdrage van patiënten voor een second opinion een van de mogelijkheden is om de stijgende zorgkosten terug te dringen. De Grave zegt te rammelen aan een heilig huisje: “In de overgrote meerderheid van de gevallen rolt er namelijk geen significant andere diagnose of behandeling uit. Dat weet ik uit de achterban en dat werd bevestigd door deze peiling.” Bestudering van gegevens uit deze peiling geeft een genuanceerder beeld dan blijkt uit bovenstaand citaat. Feitelijk zijn er ook geen cijfers bekend van het aantal second opinions en de kosten ervan. De OMS kreeg dan ook de nodige tegenspraak via de (online) media, van zowel patiëntenzijde als van professionele zijde. En terecht, want het is niet de voorkomen van second opinions waar de winst zit; die zit in de dialoog.

 

De patient is echter (helaas?) “opgevoed” met het idee van recht hebben op, zie bijvoorbeeld “Second opinion: recht kan u redden!”. Ook de overheid en zorgverzekeraars presenteren het (nu nog) als een recht en service: “U kunt een second opinion aanvragen als u twijfels heeft over de diagnose of de behandeling die uw eigen behandelaar voorstelt. Ook als u meer zekerheid wilt hebben, kunt u om een second opinion vragen.” De patient mag een advies in de wind slaan, zelfs wantrouwen en kan zich gerust elders laten informeren. Dit recht wordt gefaciliteerd door de overheid en zeker door zorgverzekeraars. Los van de financiele kosten, kan het traject van second opinion halen juist nadelig zijn, waarbij de patient, de relatie met de arts noch de zorg gediend wordt.

 

Onze dochter had onbegrepen ernstige meervoudige beperkingen. Onze jarenlange zoektocht naar een diagnose en optimaal behandelplan bracht ons langs vele (academische) specialisten, vele second opinions dus. Een traject dat uiteindelijk leidde tot de diagnose, gelukkig. Toch zou ik een patient het opeisen van het recht op een second opinion niet zo maar aanraden. Er wordt té makkelijk over gedacht, door zorgvragers én door zorgverzekeraars die het als “service” aanbieden.

 
In het gunstige geval luidt de second opinion hetzelfde als de eerste én kun je gewoon onder behandeling bij je eigen behandelaar blijven omdat deze relatie niet beschadigd is geraakt. Maar wat doe je als het anders uit pakt: als de relatie wél onder druk is komen te staan, als de tweede mening afwijkt van de eerste? Waarmee en met wie wil je dan verder? En kan dat ook, of word je weer terugverwezen? Wanneer dat laatste niet optimaal verloopt, dan val je tussen wal en schip: je hebt twee of meer visies, behandelplannen en soms heb je helemaal niets. Dan is er geen behandeling, geen behandelaar, er is niet één verantwoordelijk arts. Wijzelf hebben het traject soms als een soort vacuüm ervaren: geen helder aanspreekpunt, geen eenduidige behandeling; we gingen zelf dokteren en trokken soms op het goede moment aan de juiste bel. Hoe vaak zou zoiets verkeerd uitpakken?

 
Als je als patient gaat “shoppen” loop je het risico een kat in de zak te kopen. Veel redenen om om een second opinion te vragen, twijfels, onzekerheid, wantrouwen, hoeven er echter niet te zijn als je goed samen werkt. Een arts-patient relatie moet gebaseerd zijn op wederzijds vertrouwen. Blijf met elkaar in gesprek en spreek over en weer verwachtingen en twijfels open en helder uit. In geval van twijfel doen arts en patient er het beste aan sámen een second opinion aan te vragen, een intercollegiaal consult, al dan niet in één ruimte, analoog of digitaal. Dan is nut en noodzaak duidelijk, worden onderzoeken niet nodeloos herhaald en wordt effectief en efficiënt gebruik gemaakt van het zorgstelsel. Dat zou die service zijn, waarmee zorgverzekeraars hun klanten graag van dienst zijn. En aldus zou het advies van de OMS moeten luiden.

 

Dit opiniestuk is geschreven mede dankzij de inspirerende dialoog met Prof. dr. Michèl Willemsen, UMC St. Radboud, waarvoor veel dank.

 

Meld je aan voor mijn nieuwsbrief en blijf op de hoogte

 

én

 

Deel deze pagina via Social Media